Ankara Fobi Psikolog Fobik Bozukluk
Fobiler ve Fobik Bozukluklar
Fobi, belirli bir nesneye, yere, olaya ya da canlıya duyulan aşırı ve kontrol edilemez bir korku duyma halidir.
Normal korkulardan farklı olarak, fobiler bireyin bir nesne ya da durumu tehlikeli olarak algılamasının sonucu olarak ortaya çıkar. Eğer bu korku çok ağır hale gelirse, birey bu korkuya neden olan şeyi tamamen hayatından çıkarmaya çalışabilir. Bu durum hem günlük yaşantıyı sınırlar hem de kişiye büyük bir sıkıntı yaşatabilir.
Fobinin Belirtileri
Fobi, anksiyete bozukluklarının bir çeşididir. Fobinin tetikleyicisiyle karşılaşmadıkça belirtiler hissedilmeyebilir. Ancak, bazı durumlarda fobinin tetikleyicisini düşünmek bile anksiyeteye yol açabilir.
Bu belirtiler arasında Baş dönmesi, Mide bulantısı, Kalp ritminde hızlanma, Aşırı terleme, Mide problemleri, Titreme, Nefes darlığı bulunmaktadır.
Eğer fobinin tetikleyicisiyle sık sık karşılaşmıyorsanız, bu durum günlük yaşamınızı çok da etkilemeyebilir. Ancak, agorafobi gibi karmaşık bir fobi durumunda normal bir yaşantı sürdürmek zordur.
Fobi Çeşitleri
Birçok farklı fobi türü bulunmaktadır. Ancak genel olarak iki ana kategoriye ayrılırlar:
- Özgül fobiler
- Karmaşık fobiler
Özgül Fobiler
Bu tür fobiler, belirli bir nesneye, hayvana ya da duruma karşı duyulan korkuları ifade eder. Genellikle çocukluk ya da gençlik dönemlerinde başlar ve yaş ilerledikçe azalabilir.
Örnekler:
- Hayvan korkuları: köpek, örümcek, yılan gibi
- Doğa korkuları: yükseklik, derin su gibi
- Özel durum korkuları: dişçi ziyareti, uçak yolculuğu gibi
- Vücutla ilgili korkular: kan görmek, enjeksiyon gibi
- Cinsel korkular: cinsel performans, bulaşıcı hastalıklar gibi
Karmaşık Fobiler
Bu tür fobiler, genellikle yetişkinlikte ortaya çıkar ve belirli bir duruma ya da olaya karşı duyulan derin korkuları kapsar. Örneğin:
- Agorafobi: Kişinin kendini güvende hissetmediği ortamlarda bulunma korkusunu ifade eder.
- Sosyal Fobi: Sosyal durumlarda anksiyete yaşama durumudur. DSM-5 ile Sosyal Anksiyete Bozukluğu olarak ele alınarak çalışılmaktadır.
Fobilerin Nedenleri
Fobilerin belirgin bir sebebi olmayabilir, fakat bazı etkenlerle ilişkilendirilebilirler:
- Bir olay ya da travma sonucu
- Aile içi öğrenme ya da model alma
- Genetik faktörler
Fobilerin Psikoterapide Ele Alınması
Birçok fobi, kişinin kendisi tarafından bilinir ve resmi bir tanı konulmasına gerek duyulmaz. Fakat sürekli kaçınma davranışı, durumu daha da kötüleştirebilir. Fobi tedavisi genellikle başarılıdır. Özgül fobiler, korkulan nesne ya da duruma yavaşça maruz bırakılarak tedavi edilebilir. Karmaşık fobiler içinse, psikoterapi ve ilaç tedavisi uygulanabilir.
Fobiler, yaygın görülen anksiyete bozukluklarındandır. Her yaş, cinsiyet ve sosyal gruptan kişiyi etkileyebilir. Uygun uzman desteği ile oldukça kısa bir sürede kişinin fobi şikayetinde belirgin bir düzelme sağlanabilir ve yaşam kalitesi arttırılabilir.
Hacettepe Üniversitesi (B.Sc/M.Sc/PhD)
Klinik Psikolog
ODTÜ (B.Sc)
Hacettepe Üniversitesi (M.Sc/PhD)
